İspanya'da iş arama

Nedir?

Bu madde, Türk vatandaşlarının İspanya'da iş ararken bilmesi gereken resmî çerçeveyi anlatır. Türkiye AB üyesi olmadığı için Türk vatandaşları İspanya'da AB vatandaşlarının serbest dolaşım hakkından yararlanmaz; ücretli çalışmak için kural olarak bir oturum ve çalışma izni gerekir¹. Bu nedenle iş aramanın iki ayrı boyutu vardır: işi bulmak ve o işte yasal olarak çalışabilmek.

İspanya'da kamu istihdam hizmetleri iki katmanlıdır. Ulusal düzeyde Servicio Público de Empleo Estatal (SEPE) bulunur; iş arayan kaydı ise kişinin yaşadığı özerk bölgenin kamu istihdam servisinde yapılır³.

Kimler İspanya'da çalışabilir?

• Çalışma yetkisi olan oturum sahipleri: İspanya'da oturma izni çalışmaya izin veriyorsa kişi doğrudan iş arayabilir ve iş arayan olarak kaydolabilir³. Hangi oturum türlerinin çalışma hakkı verdiği oturum izni ve çalışma izni maddelerinde anlatılır.
• Yurt dışından işe alınacaklar: Türkiye'de yaşayan biri için başvuruyu işveren yapar¹. Bu izin, 16 yaşından büyük bir yabancı çalışanın 90 günden uzun ve 5 yıldan kısa süre için işe alınmasına yöneliktir¹.
• İspanya'da düzensiz durumda olanlar: Başlangıç çalışma izninin şartlarından biri İspanya'da düzensiz durumda bulunmamaktır¹. İspanya'da belirli süredir yaşayan kişiler için ayrı bir yol olan arraigo maddesine bakın.

Ulusal istihdam durumu (situación nacional de empleo)

İşverenin yurt dışından bir Türk vatandaşını işe alabilmesi için "ulusal istihdam durumunun" bu işe alıma izin vermesi gerekir¹. Bakanlığın bilgi notuna göre bu şart şu durumlarda karşılanır¹:

1. İş, SEPE'nin üç ayda bir yayımladığı zor doldurulan meslekler kataloğunda yer alıyorsa¹.
2. Meslek katalogda değilse, işveren boş pozisyonu yurt içindeki işgücüyle dolduramadığını Yabancılar Ofisi'ne kanıtlarsa; bunun için Empléate portalında ve kamu istihdam servislerinde iş ilanı verilir, ofis istihdam servisinin raporunu ve işe alımın aciliyetini dikkate alır¹.
3. Başvuru Şili ve Peru gibi uluslararası anlaşma bulunan ülke vatandaşlarına yönelikse¹.
4. Yabancılar Kanunu'nun (Ley Orgánica 4/2000) 40. maddesindeki istisnalardan biri varsa¹.

Türkiye bu anlaşma listesinde sayılmadığından, Türk vatandaşları için genellikle ilk iki yol veya 40. madde istisnaları gündeme gelir¹.

Zor doldurulan meslekler kataloğu

Catálogo de ocupaciones de difícil cobertura, kamu istihdam servislerinin işverenlerin boş pozisyonlarını doldurmakta zorlandığı meslekleri listeler². Katalog her il için, adalarda ada bazında, Ceuta ve Melilla için ayrı hazırlanır². Üç ayda bir güncellenir ve yayımlanmasını izleyen takvim çeyreğinin ilk iş gününden son iş gününe kadar geçerlidir². Bir meslek o bölgenin kataloğunda yer alıyorsa işveren yabancı çalışan için oturum ve çalışma izni başvurusu yapabilir².

Katalog ile ilgili SEPE sayfası, kataloğun hukuki dayanağı olarak eski Yabancılar Yönetmeliği'nin (Real Decreto 557/2011) 65.1 maddesine atıf yapmaktadır². Bakanlığın Mayıs 2025'te güncellenen bilgi notu ise başlangıç çalışma izninin dayanağı olarak yeni Yabancılar Yönetmeliği'ni (Real Decreto 1155/2024, madde 72-79) gösterir¹.

İş arayan olarak kayıt (demandante de empleo)

1. Nereye: Bir özerk bölgede yaşıyorsanız, adresinize göre bağlı olduğunuz bölge kamu istihdam servisi ofisine başvurursunuz³. Ceuta veya Melilla'da yaşayanlar SEPE ofisine kaydolur³.
2. Nasıl: SEPE'nin bilgilendirmesine göre ofise şahsen gidilir³.
3. Belgeler: kimlik belgesi, yabancılar için ayrıca oturum ve/veya çalışma izni, daha önce İspanya'da çalışılmışsa Sosyal Güvenlik kartı ve varsa meslekî veya akademik diploma belgeleri istenir³.

Başlangıç çalışma izninde çalışanın meslek için yasal olarak istenen yeterliliğe, gerekiyorsa denkliği yapılmış (homologada) olarak sahip olması şarttır¹. Denklik için denklik, sosyal güvenlik kaydı için Sosyal Güvenlik numarası maddesine bakın.

EURES

EURES, istihdam ve işçilerin serbest dolaşımı için Avrupa çapında bir işbirliği ağıdır⁵. Ağ AB üye ülkelerini, İzlanda, Norveç, Lihtenştayn ve İsviçre'yi kapsar⁵. EURES; iş fırsatları, yurt dışında çalışma ve yaşam koşulları hakkında bilgi, kariyer danışmanlığı ve iş ilanlarının paylaşılması gibi hizmetler sunar⁵.

AB dışı vatandaşlar EURES'in ücretsiz hizmetlerini kullanabilir ve "My EURES" hesabı açabilir⁴. Ancak EURES üzerinden iş bulmak, AB dışı vatandaşların işgücü piyasasına erişimine ilişkin ulusal kuralları (çalışma ve/veya oturum izni rejimini) değiştirmez⁴. EURES'in amacı serbest dolaşım hakkına sahip çalışanlarla işverenleri buluşturmaktır⁴.

İş bulunduktan sonra süreç

Yurt dışından işe alımda izin verilirse çalışan, işverene bildirimden itibaren bir ay içinde ikamet ettiği yerdeki İspanya konsolosluğundan şahsen vize ister¹. Vize başvurusunda en az bir yıl geçerli pasaport, son beş yılda yaşanan ülkelerden adli sicil kaydı, sağlık raporu ve vize harcı dekontu istenir¹. Vize verilirse bir ay içinde alınır, çalışan vizenin üç aylık geçerlilik süresi içinde İspanya'ya girer¹. Girişten itibaren üç ay içinde sosyal güvenliğe kayıt yapılır ve kayıttan itibaren bir ay içinde polis karakolundan TIE istenir¹.

Sık yapılan hatalar

• Turist olarak İspanya'ya gidip yerinde iş bulunca hemen çalışabileceğini sanmak. Başlangıç izninin şartlarından biri İspanya'da düzensiz durumda olmamaktır ve başvuruyu işveren yapar¹.
• EURES kaydını çalışma izni gibi görmek. EURES, ulusal izin kurallarını değiştirmez⁴.
• Yabancı belgeleri tercümesiz sunmak. Yurt dışı belgelerin yeminli tercümanca İspanyolcaya veya bölgenin resmî diline çevrilmesi ve gerekiyorsa apostil veya tasdik yapılması gerekir¹. Bkz. yeminli tercüme ve apostil.

Sık sorulanlar

Türk vatandaşı olarak SEPE'ye kaydolabilir miyim?

İspanya'da çalışmaya izin veren bir oturumunuz varsa, bölgenizin kamu istihdam servisine iş arayan olarak kaydolabilirsiniz³. Kayıtta kimliğinizle birlikte oturum ve/veya çalışma izninizi göstermeniz istenir³.

Mesleğim zor doldurulan meslekler listesinde değilse işe alınabilir miyim?

Mümkündür. İşveren, ilanı Empléate portalında ve kamu istihdam servislerinde yayımlayıp pozisyonu yurt içinden dolduramadığını Yabancılar Ofisi'ne kanıtlarsa izin alınabilir¹. Değerlendirmede istihdam servisinin raporu ve işe alımın aciliyeti dikkate alınır¹.

Liste ne sıklıkla değişiyor?

Katalog üç ayda bir güncellenir ve il bazında hazırlanır². Aynı meslek bir ilde listede olup başka bir ilde olmayabilir².

Çalışma izni başvurusunu ben mi yaparım, işveren mi?

Yurt dışından işe alımda başvuruyu işveren veya yasal temsilcisi yapar¹. Başvurunun sonuçlanma süresi üç aydır; bu sürede bildirim yapılmazsa başvuru reddedilmiş sayılır¹.

Harçları kim öder?

Oturum harcını (Modelo 790 kod 052) çalışan, altı ay ve üzeri süreli izinlerde çalışma harcını (Modelo 790 kod 062) işveren öder¹.