Sağlık sigortası

Nedir?

İspanya'da sağlık hizmetine iki yoldan erişilir: kamu sağlık sistemi (Sistema Nacional de Salud) ve özel sağlık sigortası. Kamu sisteminde sağlık hakkının sahipleri İspanyol vatandaşları ve İspanya'da ikametini kurmuş yabancılardır⁸. Sigortalı veya yararlanıcı statüsünü tanıma ve denetleme yetkisi Instituto Nacional de la Seguridad Social'a (INSS) aittir¹. Hakkı tanınan kişiye bölgesel sağlık servisi bireysel sağlık kartı (tarjeta sanitaria individual) verir¹⁸.

Kamu sistemine bu yollardan girmeyen kişiler hizmeti ücretini ödeyerek ya da özel bir anlaşma (convenio especial) imzalayarak alabilir⁸. Vize ve oturum başvurularında ise çoğu zaman İspanya'da faaliyet izni olan bir şirketten alınmış sağlık sigortası istenir³⁴⁹.

Kamu sağlık hakkı kimlere tanınır?

Ley 16/2003'e göre kamu fonuyla sağlık hizmeti almak için şu şartlardan biri aranır⁸:

• İspanyol vatandaşı olup İspanya'da mutat olarak ikamet etmek⁸.
• İspanya'da mutat ikameti olmasa da başka bir hukuki dayanakla sağlık hakkına sahip olmak ve masrafı ödemekle yükümlü bir üçüncü tarafın bulunmaması⁸.
• Yabancı olarak İspanya'da yasal ve mutat ikamete sahip olmak ve sağlık güvencesini başka bir yoldan belgeleme yükümlülüğü bulunmamak⁸.

AB sosyal güvenlik koordinasyon kuralları veya ikili sözleşmeler kapsamında hakkı olan kişiler de bu kuralların öngördüğü şartlarla kapsama girer¹⁸.

Aile üyeleri (yararlanıcılar)

• Sigortalının resmî kayıtlı eşi veya partneri yararlanıcı olabilir¹.
• 26 yaşından küçük ya da yüzde 65 ve üzeri engelli çocuklar yararlanıcı olabilir¹.
• Sigortalının vesayetindeki veya yasal koruyucu ailesi olduğu küçükler ve sigortalının kardeşleri de yararlanıcı sayılabilir¹.
• Yararlanıcının İspanya'da yasal ve mutat ikameti olmalı ve kendisi başka bir sosyal güvenlik rejiminde sigortalı veya emekli olmamalıdır¹.

Kamu sağlık hakkı nasıl tanınır?

1. Başvuru INSS'e yapılır. Dijital sertifika veya kalıcı Cl@ve ile Seguridad Social elektronik ofisinden (sede electrónica) başvurulabilir¹. Bkz. Dijital sertifika, Clave.
2. Elektronik kimliği olmayanlar "Solicitudes y trámites de prestaciones de la Seguridad Social" portalını (tramites.seg-social.es) kullanabilir¹.
3. Yüz yüze başvuru Seguridad Social Hizmet ve Bilgi Merkezlerinde (CAISS) yapılır; Seguridad Social sayfası bunun için 901 10 65 70 ve 91 541 25 30 telefonlarını verir¹.
4. Aynı başvuru formu hak sahibini ve yararlanıcıları birlikte kapsar¹.
5. Hak tanındıktan sonra bulunduğunuz özerk bölgenin sağlık merkezi tarjeta sanitaria'yı düzenler¹. Ayrıntılar için Tarjeta sanitaria maddesine bakın.

Gerekli belgeler

• Hak sahibi ve yararlanıcılar için DNI veya başka bir resmî kimlik belgesi¹.
• Yararlanıcı başvurusunda akrabalığı gösteren aile cüzdanı (libro de familia) veya nüfus kayıt belgeleri¹.

Hak, şartlar ortadan kalktığında veya ölümle sona erer¹.

Convenio especial

Kamu sisteminde sigortalı veya yararlanıcı olmayan İspanya sakinleri, ücret karşılığında kamu sağlık hizmetine erişim için convenio especial imzalayabilir²⁸. Şartlar şunlardır²:

• Başvurudan hemen önce en az 1 yıl kesintisiz İspanya'da fiilen ikamet etmek².
• Başvuru anında ilgili bölgedeki bir belediyeye kayıtlı olmak (empadronamiento)².
• Başka bir yoldan kamu sağlık korumasına erişimi olmamak².

Başvuru ve süreler: Süreç her zaman kişinin başvurusuyla başlar ve başvuru, kayıtlı olunan belediyenin bağlı olduğu bölge idaresine şartları gösteren belgelerle yapılır². İdare başvuruyu 30 gün içinde gerekçeli olarak karara bağlamalıdır; bu sürede bildirim yapılmazsa başvuru kabul edilmiş sayılır². Kabulden sonra anlaşmayı imzalamak için 3 aylık süre vardır².

Kapsam: Convenio, Ulusal Sağlık Sistemi'nin ortak temel hizmet paketine sigortalılarla aynı kapsamda erişim sağlar; ancak bu erişim anlaşmanın imzalandığı idarenin bölgesiyle sınırlıdır². Özerk bölgeler kendi ek hizmetlerini ekleyebilir².

Ücret: BOE'deki temel aylık ücret 65 yaş altı için 60 €, 65 yaş ve üstü için 157 €'dur; özerk bölgeler ek hizmet eklediğinde bu ücreti artırabilir ve tutarlar bakanlık emriyle güncellenebilir². BOE'deki konsolide metnin son güncellemesi 2013 tarihlidir; bölgenizde uygulanan güncel tutarı ilgili bölge sağlık servisinden teyit edin².

Sona erme: Convenio; ölüm, şartların kaybı (örneğin sigortalı statüsü kazanılması veya bölgedeki belediye kaydının sona ermesi), kişinin kendi isteği, ilk ücretin ya da art arda iki veya aralıklı üç aylık ücretin ödenmemesi ve özel şartlara uyulmaması hallerinde sona erer². Kendi isteğiyle, ödememe veya şartlara aykırılık nedeniyle sona eren convenio için 1 yıl geçmeden yeniden başvurulamaz².

Vize için istenen özel sigorta

• Öğrenci vizesi (Ankara Büyükelçiliği): İspanya'da faaliyet izni olan bir şirketle yapılmış, Ulusal Sağlık Sistemi'nin ortak temel hizmet paketine benzer teminat veren ve planlanan kalış süresi boyunca geçerli kamu veya özel sigorta belgesinin aslı ve fotokopisi istenir³. Aynı belge eşlik eden aile üyelerinden de istenir³. Bkz. Öğrenci vizesi.
• Gelir gerektirmeyen oturum vizesi (İstanbul Başkonsolosluğu): Sigorta İspanya'da faaliyet izni olan bir şirketle yapılmalı ve İspanya kamu sağlık sisteminin kapsadığı tüm riskleri karşılamalıdır; aynı şart her aile üyesi için geçerlidir⁹. Bkz. Gelir gerektirmeyen oturum.
• Dijital göçebe vizesi (İstanbul Başkonsolosluğu): Sigortacı İspanya'da faaliyet izni olan ve kamu sigortacılar sicilinde yer alan bir şirket olmalı, poliçe İspanya kamu sağlık sisteminin tüm risklerini karşılamalıdır⁴. İspanyol Seguridad Social kapsamı belgelenirse özel sigorta gerekmez⁴. Bkz. Dijital göçebe vizesi.
• Daha ayrıntılı şart yazan konsolosluklar: Örneğin Los Angeles Başkonsolosluğu gelir gerektirmeyen oturum vizesi için 1 yıl geçerli, muafiyet (deductible), katılım payı (copago), bekleme süresi (carencia) ve teminat limiti olmayan, giderlerin yüzde 100'ünü karşılayan bir sigorta ister ve seyahat sigortasını kabul etmez⁵.
• Türkiye'deki konsoloslukların bu sayfalarında copago ve carencia ifadesi geçmez³⁴⁹.

Türkiye ile sosyal güvenlik ilişkisi

Seguridad Social'ın ikili sosyal güvenlik sözleşmeleri listesinde Türkiye yer almaz⁶. İstanbul Başkonsolosluğu, Avrupa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi'nin 14 Aralık 1972'de Paris'te imzalandığını ve Türkiye ile İspanya'nın bu sözleşmeye taraf ülkeler arasında olduğunu belirtir⁷. Aynı sayfa Avrupa Sağlık Kartı'nın (Tarjeta Sanitaria Europea) Türkiye'de geçerli olmadığını yazar⁷.

Sık yapılan hatalar

• Uzun süreli vize için seyahat sağlık sigortası sunmak: bazı konsolosluklar seyahat sigortasını açıkça kabul etmez⁵. Bkz. Seyahat sağlık sigortası.
• Poliçeyi İspanya'da faaliyet izni olmayan bir şirketten almak: Türkiye'deki konsolosluklar sigortacının İspanya'da faaliyet izinli olmasını şart koşar³⁴⁹.
• Convenio especial için 1 yıllık ikamet ve belediye kaydı tamamlanmadan başvurmak².
• Convenio ücretini iki ay üst üste ödememek: anlaşma sona erer ve 1 yıl yeniden başvurulamaz².

Sık karıştırılan

Seyahat sağlık sigortası kısa süreli kalışlar içindir; uzun süreli vize sigortasıyla aynı şey değildir ve bazı konsolosluklar uzun süreli vize için reddeder⁵. Convenio especial ise özel sigorta değil, ücret karşılığında kamu sistemine katılım anlaşmasıdır².

Sık sorulanlar

İspanya'da çalışmaya başlayınca devlet sağlık hizmeti alır mıyım?

İspanya'da yasal ve mutat ikameti olan yabancılar kamu fonlu sağlık hakkına sahip olabilir; hakkı INSS tanır, kartı bölgesel sağlık merkezi verir¹⁸.

Convenio especial için ne kadar beklemek gerekir?

Başvurudan hemen önce en az 1 yıl kesintisiz ikamet ve başvuru anında belediye kaydı şarttır².

Convenio especial başvurusuna ne kadar sürede cevap verilir?

İdare 30 gün içinde karar vermelidir; cevap verilmezse başvuru kabul edilmiş sayılır².

Vize için alınan sigortada copago olabilir mi?

Konsolosluğa göre değişir. Los Angeles Başkonsolosluğu copago ve carencia olmamasını açıkça şart koşar⁵; Türkiye'deki konsoloslukların sayfalarında bu ifade yoktur³⁴⁹.

Dijital göçebe vizesinde özel sigorta şart mı?

İspanyol Seguridad Social kapsamı belgelenirse özel sigorta gerekmez⁴.

Türkiye'deki SGK sigortam İspanya'da geçerli mi?

İspanya'nın ikili sosyal güvenlik sözleşmeleri listesinde Türkiye yoktur⁶. İki ülke Avrupa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi'ne taraftır⁷.

Avrupa Sağlık Kartı Türkiye'de geçerli mi?

Hayır. İstanbul Başkonsolosluğu Avrupa Sağlık Kartı'nın Türkiye'de geçerli olmadığını belirtir⁷.