Çifte vatandaşlık

Nedir?

Çifte vatandaşlık, bir kişinin aynı anda iki devletin vatandaşı olmasıdır. Türk mevzuatı bu durumu "çok vatandaşlık" olarak adlandırır ve Türk vatandaşının aynı anda birden çok vatandaşlığa sahip olması diye tanımlar³.

İspanya'da ikamet yoluyla vatandaşlık alan kişi, yemin sırasında önceki vatandaşlığından feragat ettiğini beyan etmek zorundadır¹. Bu kural, Medeni Kanun'un 23. maddesinde vatandaşlık kazanmanın geçerlilik şartları arasında sayılır¹. Feragat beyanı İspanyol makamları önünde yapılır; Türk vatandaşlığının kaybı ise Türk hukukundaki ayrı bir işleme bağlıdır¹³.

İspanya tarafındaki kurallar

• Vatandaşlık kazanmanın ortak şartları şunlardır: 14 yaşından büyük ve beyan ehliyeti olanın Krala sadakat ve Anayasa ile kanunlara bağlılık yemini etmesi, önceki vatandaşlığından feragat ettiğini beyan etmesi ve kazanımın İspanyol Nüfus Kaydı'na (Registro Civil) işlenmesi¹.
• Feragat şartından muaf olanlar, Medeni Kanun 24. maddede sayılan ülkelerin vatandaşları, yani Latin Amerika ülkeleri, Andorra, Filipinler, Ekvator Ginesi ve Portekiz vatandaşları ile İspanya kökenli Sefaradlardır¹.
• Medeni Kanun ayrıca İspanya ile Fransa arasında 15 Mart 2021'de Montauban'da imzalanan vatandaşlık sözleşmesine atıf yapar¹. Bu sözleşmeye göre İspanyollar Fransız, Fransızlar da İspanyol vatandaşlığını önceki vatandaşlıklarını koruyarak alabilir⁴.
• Türkiye bu istisnalar arasında yer almaz¹.
• Yemin, feragat beyanı ve kayıt talebi, olumlu kararın bildiriminden sonraki 180 gün içinde Registro Civil önünde yapılır². Bu süre içinde yapılmazsa vatandaşlık kararı düşer¹.
• Feragat gerektiren durumlarda, 14 yaşından küçük çocuk adına yapılan başvuru için yasal temsilcinin Registro Civil'den izin alması gerekir².

Feragat edilen vatandaşlığı kullanmaya devam etmek

Medeni Kanun'a göre doğuştan İspanyol olmayanlar, İspanyol vatandaşlığını alırken feragat ettiklerini beyan ettikleri vatandaşlığı üç yıl boyunca yalnızca o vatandaşlığı kullanarak sürdürürlerse İspanyol vatandaşlığını kaybeder¹. Aynı maddeye göre, hükümetin açık yasağına rağmen yabancı bir devletin silahlı kuvvetlerine gönüllü katılan veya orada siyasi görev alanlar da vatandaşlığı kaybeder¹.

Vatandaşlığın kazanılmasında sahtecilik, gizleme veya hile yapıldığı kesin bir mahkeme kararıyla tespit edilirse kazanım geçersiz olur; bu davayı savcılık on beş yıl içinde açabilir¹.

İspanyol vatandaşlığının kaybı ve geri kazanılması

• Yurt dışında yaşayan ve gönüllü olarak başka bir vatandaşlık alan reşit İspanyollar, üç yıl içinde İspanyol vatandaşlığını korumak istediklerini Registro Civil'e bildirmezlerse vatandaşlıklarını kaybeder¹.
• Latin Amerika ülkeleri, Andorra, Filipinler, Ekvator Ginesi veya Portekiz vatandaşlığını almak, doğuştan İspanyol olanın vatandaşlığını bu kurala göre kaybettirmez¹.
• Başka bir vatandaşlığı olan ve yurt dışında yaşayan reşit İspanyollar, açıkça feragat ederlerse İspanyol vatandaşlığını kaybeder¹.
• İspanya savaş halindeyse bu hükümlere göre vatandaşlık kaybedilmez¹.
• Vatandaşlığı kaybeden kişi, İspanya'da yasal olarak ikamet ederek, Registro Civil önünde geri kazanma iradesini beyan ederek ve bunu kayda geçirerek vatandaşlığı geri kazanabilir; ikamet şartı göçmenlere ve çocuklarına uygulanmaz¹. Feragat edilen vatandaşlığı kullandığı için vatandaşlığı kaybedenler ise ancak hükümetin takdirine bağlı ön izniyle geri kazanabilir¹.

Türkiye tarafındaki kurallar

• Çok vatandaşlık kaydı (md. 44): Herhangi bir nedenle yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan kişinin, bu durumuna ilişkin belgeleri ibraz etmesi ve kayden aynı kişi olduğunun tespiti halinde, nüfus kaydına çok vatandaşlığa sahip olduğuna dair açıklama yapılır³.
• Yetkili makamlar (md. 4): Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybına ilişkin hizmetler yurt içinde İçişleri Bakanlığı, yurt dışında dış temsilcilikler tarafından yürütülür³.
• İzinle çıkma (md. 25): Ergin ve ayırt etme gücüne sahip olan, yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanmış olan veya kazanacağına dair inandırıcı belirtiler bulunan, suç veya askerlik hizmeti nedeniyle aranmayan ve hakkında mali veya cezai kısıtlama bulunmayan kişiye Bakanlıkça çıkma izni veya çıkma belgesi verilebilir³.
• Çıkma izin belgesi (md. 26): Yabancı vatandaşlığı kazanmak üzere çıkmak isteyene çıkma izin belgesi, yabancı vatandaşlığı kazandığını belgeleyene çıkma belgesi verilir³. İzin belgesi karar tarihinden itibaren iki yıl geçerlidir; bu süre içinde yabancı vatandaşlığın kazanıldığı yurt dışında dış temsilciliğe belgelenmelidir, aksi halde belge geçersiz olur³.
• Kaybın gerçekleşmesi (md. 27): Türk vatandaşlığı, çıkma belgesinin imza karşılığı teslimiyle kaybedilir; kişinin nüfus kaydı kapatılır ve kayıp tarihinden itibaren yabancı muamelesi görür³.
• Eş ve çocuklar (md. 27): Eşlerden birinin izinle çıkması diğer eşin vatandaşlığını etkilemez; çocuklar ancak ebeveynin talebi ve diğer ebeveynin muvafakatiyle birlikte çıkar, muvafakat yoksa hâkim kararına göre işlem yapılır³. Kayıp çocukları vatansız bırakacaksa bu hükümler uygulanmaz³.
• Mavi Kart (md. 28): Doğumla Türk vatandaşı olup izinle çıkanlar ve üçüncü dereceye kadar altsoyları, istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanmaya devam eder ve talep ederlerse Mavi Kart alırlar³. Hakların kullanılmasında Mavi Kartın ibrazı yeterlidir³.
• Mavi Kart istisnaları: Seçme ve seçilme hakkı, muafen araç veya ev eşyası ithali hakkı yoktur ve askerlik yükümlülüğü yoktur³. Kadroya dayalı asli ve sürekli kamu görevinde bulunamazlar, ancak işçi, geçici veya sözleşmeli personel olarak çalışabilirler³. Sosyal güvenlikteki kazanılmış haklar saklıdır³.

Türk vatandaşı için olası yollar

1. Çıkma izni: İspanyol vatandaşlığı süreci devam ederken, kazanılacağına dair inandırıcı belirtiler varsa Türk makamlarından çıkma izni istenebilir³.
2. İspanyol vatandaşlığının kazanılması: Olumlu karardan sonra 180 gün içinde Registro Civil önünde yemin, feragat beyanı ve kayıt talebi yapılır².
3. Belgeleme: Çıkma izin belgesi alınmışsa, yabancı vatandaşlığın kazanıldığı iki yıl içinde dış temsilciliğe belgelenir³.
4. Mavi Kart: Doğumla Türk vatandaşı olup izinle çıkan kişi talep ederse Mavi Kart alır³.

Sık yapılan hatalar

• İspanya'daki feragat beyanını Türk vatandaşlığının kendiliğinden düşmesi sanmak: Türk vatandaşlığı, Türk makamlarının çıkma belgesinin imza karşılığı teslimiyle kaybedilir³.
• Feragat edilen vatandaşlığı İspanya'da tek başına kullanmaya devam etmek: doğuştan İspanyol olmayan kişi bunu üç yıl sürdürürse İspanyol vatandaşlığını kaybeder¹.
• Çıkma izin belgesinin iki yıllık süresini kaçırmak: süre içinde yabancı vatandaşlık belgelenmezse izin belgesi geçersiz olur³.

Sık karıştırılan

İspanya'nın feragat beyanı istemesi ile Türk vatandaşlığının kaybı aynı işlem değildir. Türk vatandaşlığının kaybı Türk makamlarının kararı ve çıkma belgesinin teslimiyle gerçekleşir; yurt dışındaki işlemleri dış temsilcilikler yürütür³. Başvuru süreci için İspanyol vatandaşlığı maddesine bakın.

Sık sorulanlar

Türkiye ile İspanya arasında çifte vatandaşlık anlaşması var mı?

İspanyol Medeni Kanunu'nda feragat şartından muaf tutulan ülkeler arasında Türkiye yoktur; Kanun'un atıf yaptığı ikili vatandaşlık sözleşmesi Fransa ile imzalanmıştır¹⁴.

İspanyol vatandaşı olunca Türk vatandaşlığı kendiliğinden düşer mi?

Türk hukukunda vatandaşlık, yetkili makam kararı veya seçme hakkının kullanılmasıyla kaybedilir; izinle çıkmada kayıp, çıkma belgesinin imza karşılığı teslimiyle gerçekleşir³.

Feragat ettiğim Türk pasaportunu kullanmaya devam edersem ne olur?

İspanyol Medeni Kanunu'na göre doğuştan İspanyol olmayan kişi, feragat ettiğini beyan ettiği vatandaşlığı üç yıl boyunca yalnız başına kullanırsa İspanyol vatandaşlığını kaybeder¹.

Mavi Kart kimlere verilir?

Doğumla Türk vatandaşı olup izin alarak Türk vatandaşlığından çıkanlara ve üçüncü dereceye kadar altsoylarına, talep etmeleri halinde verilir³.

Mavi Kart sahibi Türkiye'de oy kullanabilir mi?

Hayır, Mavi Kart sahiplerinin seçme ve seçilme hakkı yoktur³.

Çıkma izni ne kadar süre geçerlidir?

Çıkma izin belgesi karar tarihinden itibaren iki yıl geçerlidir³. İspanya'daki 180 günlük yemin süresi de ayrıca hesaba katılmalıdır².