Banka hesabı

Nedir?

İspanya'da banka hesabı maaş almak, kira ve fatura ödemek gibi günlük işlemler için kullanılır. Bankalar müşteriyi mukim (residente) veya mukim olmayan (no residente) olarak ayırır ve mukim olmayan müşteriden bu durumu gösteren belge isteyebilir¹. Bu madde belirli bir banka önermez; şartlar ve ücretler bankadan bankaya değişir ve aşağıdaki bilgiler Banco de España'nın müşteri portalı ile ilgili mevzuata dayanır¹².

Mukim ve mukim olmayan hesap

• Mukim olmayan hesap: İspanya'da mukim sayılmayan kişiler için açılır; banka bu durumu gösteren belge isteyebilir¹.
• Mukim hesabı: İspanya'da yaşayan kişiler için açılır; Türk vatandaşı gibi AB dışı yabancılardan kimlik olarak Yabancı Kimlik Kartı (TIE) istenir¹.

Bankanın kayıtlarındaki statü, vergi açısından vergi mukimliği ile aynı şey değildir.

Hesap nasıl açılır?

1. Kimlik belgesini hazırlayın: Hangi belgenin istendiği vatandaşlık ve mukimlik durumuna göre değişir (aşağıdaki listeye bakın)¹.
2. Fonların kaynağına hazırlıklı olun: Banka, kara para aklamanın önlenmesi kuralları gereği hesaba yatırılacak paranın kaynağını gösteren belge isteyebilir¹.
3. Sözleşme öncesi bilgiyi okuyun: Banco de España imzadan önce sözleşme öncesi bilgilerin incelenmesini önerir¹.
4. Paket ürünleri ayırt edin: Bankalar hesapla birlikte banka kartı, internet bankacılığı veya kredi kartı sunabilir; hangisine gerçekten ihtiyaç olduğuna ve maliyetine karar vermek gerekir¹.
5. Ücretleri karşılaştırın: Bankanın şubelerde ve internet sitesinde yayımladığı ücret tarifesine bakılmalıdır; Banco de España'nın hesap karşılaştırma aracı da kullanılabilir¹.
6. Temel hesap hakkınızı değerlendirin: Şartları sağlıyorsanız temel ödeme hesabı (cuenta de pago básica) isteyebilirsiniz¹².

Gerekli belgeler

Banco de España'nın müşteri portalına göre¹:

• İspanyollar: DNI¹.
• AB vatandaşları: Pasaport veya kendi ülkelerinin kimlik belgesi ile birlikte NIE¹.
• AB dışı yabancılar: Yabancı Kimlik Kartı (TIE)¹.
• Mukim olmayanlar: Ek olarak bu durumu gösteren belge¹.

Paranın kaynağını gösteren belge açılışta istenmezse banka bunu sonradan isteyebilir ve kaynak açıklanmazsa paraya erişimi engelleyebilir¹. Bankanın isteyeceği tam listeyi başvurudan önce bankanın kendisinden öğrenmek gerekir¹.

Ücretlerde dikkat edilecekler

Banco de España, ücret karşılaştırırken şu kalemlere bakılmasını önerir¹:

• hesap işletim ücreti ve ne sıklıkla alındığı¹,
• sabit ücretli paketler ve ek işlemlerin maliyeti¹,
• belli şartlara bağlı indirimler ve şart sağlanmazsa ödenecek tutar¹,
• hediyeler ve bağlı oldukları şartlar¹.

Temel ödeme hesabı hakkı (cuenta de pago básica)

Real Decreto-ley 19/2017, ödeme hesabı sunan bankaları şu kişilere temel ödeme hesabı açmakla yükümlü tutar²:

• AB'de yasal olarak ikamet edenler (sabit adresi olmayanlar dahil)²,
• sığınma başvurusu yapanlar²,
• oturum izni olmayan ancak hukuki veya fiilî nedenlerle sınır dışı edilemeyenler².

Hesabın açılması, mevzuatın zorunlu kıldığı durumlar dışında başka bir ürün satın alma şartına bağlanamaz². Bankalar bu ürünü reklam ve sözleşmelerinde "cuenta de pago básica" adıyla göstermeli ve başka ürün almanın zorunlu olmadığını açıkça belirtmelidir².

Kapsadığı hizmetler: Temel hesap; hesabın açılması, kullanılması ve kapatılması, para yatırma, şubeden veya AB içindeki ATM'lerden nakit çekme ve AB içinde otomatik ödeme, banka veya ön ödemeli kartla ödeme (internet dahil) ve havale işlemlerini içerir².

Ücret: Banka bu hesap için aylık en fazla 3 € tek ve toplu ücret alabilir³. Bu ücret hesabın açılması, kullanımı ve kapatılması, euro nakit yatırma, ATM'den euro çekme, banka veya ön ödemeli kartla ödeme ile AB içinde yılda 120 euro ödeme işlemini (otomatik ödeme ve havale) kapsar³. 120 işlem aşılırsa banka, yıllık bazda o işlem türü için uyguladığı ortalama ücretten fazlasını alamaz³. Başka bir bankanın ATM'sinden çekimde o bankanın kestiği ücret yansıtılabilir³. Banco de España bu tutarı iki yılda bir güncelleyebilir³.

Ücretsiz temel hesap

• Hane geliri IPREM'e bağlı ve hane büyüklüğüne göre değişen sınırları aşmayan ve ana konutu dışında gayrimenkul veya şirket üzerinde hakkı olmayan kişiler için temel hesap ücretsizdir; şartı diğer hesap sahipleri de sağlamalıdır⁴.
• Hane büyüklüğü için aile cüzdanı (libro de familia) veya birliktelik kaydı, gelir için vergi veya idari gelir belgeleri ya da son maaş bordroları istenir⁴.
• Bu belgeler yoksa belediye sosyal hizmetlerinin hane durumunu gösteren raporu sunulabilir⁴.
• Banka, belgelerin teslim alınmasından itibaren en geç 30 gün içinde yazılı ve ücretsiz cevap vermelidir; cevap verilmezse talep kabul edilmiş sayılır⁴.
• Ücretsizlik 2 yıl geçerlidir ve aynı durum sürdükçe eşit sürelerle uzar⁴.

Ret ve hesabın kapatılması

Ret nedenleri: Banka temel hesabı yalnızca şu hallerde reddeder²:

• müşteri, kara para aklamanın önlenmesi mevzuatı kapsamında istenen bilgileri vermezse²,
• hesap açılması ulusal güvenlik veya kamu düzenine aykırıysa ve bu Bakanlar Kurulu kararıyla belirlenmişse²,
• müşterinin İspanya'da temel hizmetleri sağlayan başka bir hesabı zaten varsa².

Ret, yazılı, ücretsiz ve gerekçeli olarak, başvurunun eksiksiz alınmasından itibaren en geç 10 iş günü içinde bildirilir ve bildirimde şikâyet yolu belirtilir².

Kapatma: Banka temel hesabı; hesabın kasten yasa dışı amaçla kullanılması, 24 aydan uzun süre hiç işlem yapılmaması, hesabı almak için yanlış bilgi verilmesi, müşterinin artık AB'de yasal ikametinin bulunmaması veya İspanya'da başka bir hesap açması gibi hallerde tek taraflı kapatabilir². Hareketsizlik, AB'de yasal ikametin sona ermesi ve başka hesap açılması hallerinde banka en az 2 ay önceden yazılı bildirim yapmalıdır².

Sık yapılan hatalar

• Fon kaynağı belgesini hazırlamamak: banka sonradan isteyip paraya erişimi engelleyebilir¹.
• Hesapla birlikte sunulan kart ve diğer ürünleri ihtiyaç olmadan kabul etmek: Banco de España bunların maliyetine bakılmasını önerir¹.
• Temel hesabın başka ürün alımına bağlanabileceğini düşünmek: kanun bunu yasaklar².
• Temel hesabı uzun süre hiç kullanmamak: 24 aydan uzun hareketsizlik kapatma nedenidir².

Sık karıştırılan

Temel ödeme hesabı (cuenta de pago básica), bankaların reklamını yaptığı "ücretsiz hesap" ürünleriyle aynı şey değildir; temel hesap yasadan doğan bir haktır ve ücreti yasal tavanla sınırlıdır²³. İspanya'da mukim gerçek kişiler, yurt dışındaki mal ve haklar için Modelo 720 bilgi beyannamesiyle yükümlü olanlar arasındadır⁵.

Sık sorulanlar

Türk vatandaşı olarak İspanya'da banka hesabı açabilir miyim?

Evet. İspanya'da yaşıyorsanız kimlik olarak TIE istenir; mukim değilseniz bu durumu gösteren belge istenebilir¹.

Banka beni reddedebilir mi?

Temel ödeme hesabında yalnızca yasada sayılan nedenlerle reddedebilir ve reddi en geç 10 iş günü içinde yazılı ve gerekçeli bildirmek zorundadır².

Temel ödeme hesabı ne kadar?

Aylık en fazla 3 €'dur³. Gelir ve varlık şartlarını karşılayanlar için ücretsizdir⁴.

Ücretsiz temel hesap ne kadar süre geçerli?

2 yıl; aynı durum sürdükçe eşit sürelerle uzar⁴.

Banka paranın kaynağını sorabilir mi?

Evet. Kara para aklamanın önlenmesi kuralları nedeniyle banka fonların kaynağını gösteren belge isteyebilir¹.

Temel hesap kapatılabilir mi?

Evet, yalnızca kanunda sayılan hallerde; örneğin 24 aydan uzun süre hiç işlem yapılmazsa banka 2 ay önceden bildirerek kapatabilir².